Àwọn ọ̀nà méjì ni a ń fi iṣẹ́ kan náà sí lọ́wọ́, kò sì sí ọ̀kan nínú wọn tó ń ṣe é. DNSSEC ń dáhùn bóyá dátà tí o gbà wá látinú àgbègbè tó ń tẹ̀ é jáde gan-an, VPN sì ń pinnu ọ̀nà tí àwọn pákẹ́tì rẹ yóò gbà. Kò sí ọ̀kan nínú wọn tó ń fi orúkọ tí o béèrè pa ní gbogbo ìgbà, àwọn ètò tó dà bí ẹni pé wọ́n yẹ kí wọ́n ṣe bẹ́ẹ̀ sábà kan ìgbékalẹ̀ tàbí ìtọ́sọ́nà, kì í ṣe ìjẹ́rìí. Pípè ìpele ní àkọ́kọ́ yóò sọ ìbéèrè àdáni tí kò ṣe kedere di ìbéèrè pàtó.

Àwọn ẹ̀sùn mẹ́ta tí wọ́n ń dà papọ̀ sí ọ̀kan

Ojúlówó jẹ́ ẹ̀sùn pé ìdáhùn ni èyí tí àgbègbè náà tẹ̀ jáde àti pé a kò yí i padà ní ọ̀nà. Ìpamọ́ jẹ́ ẹ̀sùn pé kò sí ẹnikẹ́ni ní ọ̀nà tó lè ka ìbéèrè tàbí ìdáhùn. Ìtọ́sọ́nà jẹ́ ẹ̀sùn pé àwọn pákẹ́tì ń tẹ̀le ọ̀nà tí ìwọ fúnra rẹ yàn, ìyẹn sì ni ohun tí ọ̀nà abẹ́lẹ̀ ń pèsè.

DNSSEC ń ṣiṣẹ́ lórí èkíní kò sì sọ nǹkan kan nípa àwọn méjì tó kù. DoT àti DoH ń ṣiṣẹ́ lórí èkejì fún ìfò títí dé olùyẹ́jú. VPN ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀kẹta ó sì lè ní ipa lórí èkejì pẹ̀lú, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí àbájáde ẹ̀gbẹ́ ti ibi tí ìrìnàjò náà ń lọ.

Ìrìnàjò ohun èlò jẹ́ ọ̀rọ̀ ẹ̀kẹrin: HTTPS ń dáàbò bo àti ń jẹ́rìí ìpààrọ̀ wẹ́ẹ̀bù láàárín ẹ̀rọ rẹ àti ojú-òpó, kò sì sí ìpele DNS tó rọ́pò rẹ̀.

Ohun tí ìjẹ́rìí ìfọwọ́sí lè ṣe àti ohun tí kò lè ṣe

Olùyẹ́jú tó ń jẹ́rìí ń ṣàyẹ̀wò ẹ̀wọ̀n àwọn ìfọwọ́sí láti àgbègbè dé orí ìgbẹ́kẹ̀lé tí a ti ṣètò, lẹ́yìn náà ó ń dá ìdáhùn padà pẹ̀lú àmì dátà tí a jẹ́rìí nígbà tí ìṣàyẹ̀wò bá ṣẹ́gun. Àmì yẹn jẹ́ ẹ̀rí nípa dátà, kì í ṣe nípa ìsopọ̀ tàbí àwọn èròǹgbà ibi tí a ń lọ.

Kò lè dá àwọn onígbègbè tó bófin mu lẹ́kun láti tẹ àwọn àkọsílẹ̀ ojúlówó jáde fún iṣẹ́ tí kò yẹ kí o gbẹ́kẹ̀lé. Ìdáhùn tí a fọwọ́ sí dáadáa láti ẹ̀kún tí a ti ṣẹ́ ṣì jẹ́ èyí tí a fọwọ́ sí dáadáa, DNSSEC kò sì ní èrò nípa bóyá ẹ̀kún yẹn yẹ àwọn ẹ̀rí rẹ.

Kò fi nǹkan kan pa pẹ̀lú. Ìbéèrè àti ìdáhùn ń kọjá inú nẹ́tíwọ́kì ní ọ̀nà tí olùyẹ́jú àti ẹnikẹ́ni tó ń wò ó lójú ọ̀nà yẹn lè kà, àyàfi kí ìpele mìíràn dáàbò bo ìgbékalẹ̀. Ìdáhùn tí a fọwọ́ sí àti ìdáhùn àdáni jẹ́ àbùdá tó yàtọ̀, ìmúṣẹ sì lè ní ọ̀kan nínú wọn ṣoṣo. Dán àwọn méjèèjì wò bí ọ̀kan nínú wọn bá ṣe pàtàkì fún ọ.

Ibi tí ìpamọ́ ti ń wá ní ti gidi

Ìgbékalẹ̀ olùyẹ́jú tí a fi àṣírí bo ń fi ìpààrọ̀ DNS kún inú TLS, nítorí náà olùyẹ́jú ṣì ń rí ìbéèrè ṣùgbọ́n ọ̀nà láàárín ìwọ àti òun kò rí i. Èyí ń gbé ìgbẹ́kẹ̀lé lọ dípò yíyọ ọ́ kúrò: o ń gbẹ́kẹ̀lé olùyẹ́jú púpọ̀ àti nẹ́tíwọ́kì àdúgbò díẹ̀.

VPN lè gbé àwọn ìbéèrè lọ sí olùyẹ́jú ní ẹ̀gbẹ́ kejì, èyí tó ń yí ọ̀nà àti olùyẹ́jú tó ń rí wọn padà. Ìpinnu ìtọ́sọ́nà ni èyí tó ní àbájáde ìpamọ́, àti nínú nẹ́tíwọ́kì tí a ń ṣàkóso olùyẹ́jú inú ni ó lè jẹ́ ẹyọ kan ṣoṣo tó lè dáhùn àwọn orúkọ inú.

Àkópọ̀ tí àwọn ènìyàn fẹ́ ní ti gidi sábà jẹ́ nǹkan mẹ́ta lẹ́ẹ̀kan: ìjẹ́rìí tí ó ṣí, ìgbékalẹ̀ tí a fi àṣírí bo sí olùyẹ́jú tí wọ́n yàn, àti TLS ohun èlò ní ibi tí a ń lọ. Ọ̀kọ̀ọ̀kan jẹ́ òmìnira, fífi ọ̀kan sílẹ̀ sì ń fi àlàfo mìíràn sílẹ̀.

Ṣàyẹ̀wò ìjẹ́rìí àti ìgbékalẹ̀ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀

Àdánwò méjì ń yanjú ọ̀pọ̀ ìdàrúdàpọ̀. Èkíní béèrè bóyá olùyẹ́jú ti jẹ́rìí ìdáhùn; èkejì béèrè bóyá a ti dáàbò bo ìgbékalẹ̀. Wọ́n kùnà ní ọ̀nà tó yàtọ̀, ọ̀kan nínú wọn kò sì túmọ̀ sí èkejì.

Àwọn àṣẹ wọ̀nyí ń tẹ àwọn àmì ìbéèrè tó ń jẹ́rìí jáde, ń tún ìbéèrè ṣe pẹ̀lú ìṣàyẹ̀wò tí a pa, wọ́n sì ń ṣe ìjẹ́rìí àdúgbò pẹ̀lú delv:

dig +dnssec example.com | grep flags
dig +cd example.com | grep status
delv example.com

Ìdáhùn tó ní àmì dátà tí a jẹ́rìí àti ìfọwọ́sí tó wà ń fi ìjẹ́rìí hàn ní olùyẹ́jú yẹn. Ìkùnà ìjẹ́rìí pẹ̀lú delv ń fi ẹ̀wọ̀n tó já gege hàn níbìkan láàárín àgbègbè àti orí ìgbẹ́kẹ̀lé, èyí tó jẹ́ ìṣòro ìtẹ̀jáde kì í ṣe ìṣòro ọ̀nà abẹ́lẹ̀. Àkókò tí ó tán láìsí àmì kankan jẹ́ ìṣòro ìgbékalẹ̀ tàbí ìràwọ̀, bí a bá sì kà á sí ìkùnà ìfọwọ́sí yóò rán ọ lọ sí ìpele tí kò tọ́.

Ohun tí a ó ṣe nígbà tí VPN bá ba ìwádìí jẹ́

Bí ìwádìí bá ń ṣiṣẹ́ ṣáájú ọ̀nà abẹ́lẹ̀ tí ó sì dáwọ́ dúró lẹ́yìn rẹ̀, fi olùyẹ́jú tí ọ̀nà kọ̀ọ̀kan ń lò wé. Ọ̀nà abẹ́lẹ̀ tí a pín, olùyẹ́jú inú tí a kò lè dé àyàfi nípasẹ̀ ọ̀nà abẹ́lẹ̀, àti ẹ̀rọ tó ń tún àwọn ètò olùyẹ́jú kọ — gbogbo wọn ń yí ìdáhùn padà láìfi DNSSEC kan.

Pípa ìjẹ́rìí ní àgbáyé jẹ́ ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tí kò tọ́, nítorí ó ń yọ ọ̀nà kan ṣoṣo tó ń ròyìn ìfarawọ́ kúrò, kò sì ń tún olùyẹ́jú tí a kò lè dé ṣe. Kọ́kọ́ dín àbùkù náà kù: ìyájú, ìgbékalẹ̀, ìjẹ́rìí, lẹ́yìn náà ìlànà. Ẹ̀kẹta nìkan ni ó jẹ́ ti DNSSEC, ẹ̀kejì nìkan sì ni ó jẹ́ ti ìgbékalẹ̀ tí a fi àṣírí bo.

Àwọn àpilẹ̀kọ tó jọra